Áp lực và tuyên truyền của TQ – thực tế việc đưa tin về Tân Cương

Áp lực và tuyên truyền của TQ – thực tế việc đưa tin về Tân Cương

  • John Sudworth
  • BBC News, Beijing

8 giờ trước

John Sudworth in Xinjiang
Chụp lại hình ảnh,Phóng viên BBC bị bám theo và bị bắt xóa các phim họ quay

Ngoài những hạn chế hà khắc đối với các nhà báo nước ngoài cố gắng đưa tin về sự thật ở vùng Tân Cương xa xôi, TQ còn có một chiến thuật mới: gọi các bài báo điều tra độc lập là “tin giả”.

Vào ban đêm, trong khi di chuyển hàng giờ dọc theo các xa lộ sa mạc của Tân Cương, những chiếc xe không có biển số đã bám theo từ khoảnh khắc chúng tôi đặt chân đến sẽ tăng tốc, tiến sát một cách hết sức nguy hiểm với đèn pha chiếu sáng cực đại.

Người của họ – những người không bao giờ xác định danh tính – buộc chúng tôi phải rời khỏi một thành phố bằng cách đuổi chúng tôi ra khỏi các nhà hàng và cửa hiệu, ra lệnh cho chủ hàng không được phục vụ chúng tôi.

Cotton workers in Xinjiang
Chụp lại hình ảnh,Bông ở Tân Cương đáp ứng 1/5 nhu cầu bông trên thế giới

Các tường thuật mà chúng tôi công bố, bất chấp những khó khăn này, đưa ra những bằng chứng mới – phần lớn dựa trên các tài liệu chính sách của chính Trung Quốc – rằng hàng nghìn người Duy Ngô Nhĩ (Uighurs) và các dân tộc thiểu số khác đang bị buộc phải hái bông ở một vùng đất chịu trách nhiệm cho 1/5 vụ mùa bông trên thế giới.

Nhưng giờ đây, truyền thông do Đảng Cộng sản Trung Quốc kiểm soát đã tung ra báo cáo riêng của họ về các bài tường thuật của chúng tôi, cáo buộc BBC phóng đại những nỗ lực cản trở chúng tôi của chính quyền Trung Quốc, và gọi đó là “tin giả”.

Đoạn video do China Daily – một tờ báo tiếng Anh – thực hiện, đã được đăng trên cả các trang mạng xã hội của Trung Quốc, cũng như các trang mạng quốc tế bị cấm ở Trung Quốc.

Kuqa textile factory
Chụp lại hình ảnh,Nhóm làm phim của BBC đã đến quay phim tại nhà máy dệt rộng lớn Kuqa

Hannah Bailey, người chuyên nghiên cứu về việc Trung Quốc sử dụng thông tin kỹ thuật số sai lệch do nhà nước bảo trợ tại Viện Internet Oxford, cho rằng một cuộc tấn công, chỉ trích dữ dội như vậy bằng tiếng Anh, nhưng có phụ đề tiếng Trung, là điều không bình thường.

Bà nói với tôi: “Nó rõ ràng đã được sản xuất cho cả người dùng quốc tế và trong nước,” điều này có phần khác với những chiến lược trước đây. “Nội dung trước đây được sản xuất cho khán giả đại lục, thường chỉ trích các nước phương Tây hơn và mang tính dân tộc hơn, trong khi nội dung được sản xuất cho khán giả quốc tế lại mang một giọng điệu hòa giải hơn.”

Bài báo của China Daily tập trung vào một cuộc cãi lộn bên ngoài cổng trước một nhà máy dệt ở thành phố Kuqa, nơi nhóm của BBC bị bao vây bởi một nhóm các nhà quản lý và quan chức địa phương.

Các cáo buộc mà bài báo này đưa ra, dựa trên đoạn ghi hình từ camera của cảnh sát có mặt tại hiện trường, dễ dàng bị bác bỏ.

Một cuộc trao đổi lịch sự giữa nhóm của chúng tôi và một sĩ quan cảnh sát được bài báo sử dụng để nói rằng BBC đã phóng đại vai trò của chính quyền trong việc ngăn chúng tôi đưa tin.

Nhưng tờ China Daily đã lựa chọn không đề cập việc một số cảnh quay của chúng tôi đã bị buộc phải xóa và chúng tôi bị bắt đi cùng một cảnh sát đến một địa điểm khác để bà ta có thể xem lại những bức ảnh còn lại.

Và tờ này cũng không cung cấp lời giải thích về bối cảnh rộng hơn, cũng như không cho BBC bất kỳ quyền trả lời nào.

Trong khoảng thời gian chưa đầy 72 giờ ở Tân Cương, chúng tôi đã bị theo dõi liên tục và trong năm lần riêng biệt, bị tiếp cận bởi những người cố gắng ngăn chúng tôi quay phim nơi công cộng, đôi khi bằng bạo lực.

Chinese officials with BBC producer Kathy Long in Xinjiang

Trong ít nhất hai trường hợp, chúng tôi đã bị buộc tội vi phạm quyền riêng tư của những người này, lý do là họ cố gắng ngăn cản chúng tôi bằng cách đi trước máy quay của chúng tôi. Các nhân viên cảnh sát mặc sắc phục tham gia vào các “sự cố” này đã hai lần xóa cảnh quay của chúng tôi và trong một lần khác, chúng tôi bị các quan chức địa phương giữ lại một thời gian ngắn. Họ cho rằng chúng tôi vi phạm quyền của nông dân khi quay phim trên cánh đồng.

Những nỗ lực tuyên truyền của Trung Quốc có thể là một dấu hiệu cho thấy họ tin rằng mức độ ảnh hưởng của việc đưa tin về Tân Cương có thể tàn phá thế nào đối với danh tiếng quốc tế của họ.

Nhưng việc cố gắng tấn công – thường là kiểm duyệt – các phương tiện truyền thông phương Tây ở ngay tại Trung Quóc có một số rủi ro, trong đó có việc nó có thể tiết lộ cái nhìn thoáng qua về những câu chuyện mà nếu không sẽ nằm ngoài phạm vi biết đến của công chúng.

Một bức ảnh vệ tinh, ngày tháng 5/2019, cho thấy một nhóm nhiều người được di chuyển giữa nhà máy dệt Kuqa và một trại cải tạo nằm bên cạnh, với một tháp canh và các bức tường an ninh nội bộ.

Open-source satellite image of Kuqa facility

Tờ China Daily, đề cập đến trại này theo thuật ngữ chính thức là “Trung tâm đào tạo nghề”, nói rằng nỗ lực quay phim của chúng tôi là vô nghĩa do, họ nói, trại đóng cửa vào tháng 10/2019.

Nếu đúng, điều này chỉ đơn giản chứng minh rằng trại đã hoạt động khi hình ảnh được chụp – và xác nhận này là cơ sở thuyết phục để điều tra thêm.

Giờ đây, khán giả Trung Quốc và phương Tây đều có thể suy nghĩ xem những người trong bức ảnh là ai, tại sao họ lại được đưa đi giữa trại và nhà máy và liệu bất kỳ công việc nào họ làm ở đó phải hoàn toàn tự nguyện hay không.

Presentational grey line

Đọc thêm về các trại tập trung bí hiểm ở Tân Cương

BBC

Trong một cuộc phỏng vấn với một trong những cảnh sát mặc đồng phục, người đã cung cấp các đoạn ghi hình từ cameran giám sát đeo trên người, đoạn video của China Daily vô tình chứng thực việc kiểm soát các nhà báo ở Tân Cương thực sự được lên kế hoạch chi tiết và nhiều tầng lớp như thế nào.

Viên cảnh sát xác nhận rằng, ngay sau khi chúng tôi đến Kuqa, bà ta đã triệu tập chúng tôi đến một cuộc họp tại sảnh khách sạn của chúng tôi để đưa ra cảnh báo về “các quyền và hạn chế”.

Trên thực tế, nhân viên khách sạn nói rằng chúng tôi bị cấm rời khỏi khách sạn cho đến khi cuộc họp này diễn ra.

Cuộc họp còn có sự tham dự của hai quan chức tuyên truyền, những người được chỉ định đi cùng trong suốt thời gian còn lại của chúng tôi ở Kuqa – thêm một chiếc xe nữa vào hàng dài các xe theo chúng tôi đến bất cứ nơi đâu.

Khác xa với tin tức giả mạo, bằng chứng của chúng tôi, cùng với các thông tin tuyên truyền được thiết kế để phá hoại nó, là bằng chứng của nỗ lực phối hợp nhằm kiểm soát sự thật, được thực hiện bắt đầu từ những kẻ theo dõi mờ ám trên những chiếc xe không có biển số, cho tới cấp chính quyền quốc gia.

A vocational skills education centre in Xinjiang, September 2018
Chụp lại hình ảnh,Hơn một triệu người Hồi giáo được tin là đang bị giam giữ trong các trại tập trung ở Tân Cương

Khi trở về Bắc Kinh, chúng tôi đã được triệu tập đến một cuộc họp với các quan chức khẳng định rằng chúng tôi nên xin phép chủ sở hữu của nhà máy trước khi quay phim.

Chúng tôi chỉ ra rằng các quy định truyền thông riêng của Trung Quốc không cấm quay phim một tòa nhà từ đường công cộng.

Trung Quốc đang ngày càng sử dụng quy trình công nhận nhà báo nước ngoài như một công cụ kiểm soát, cấp thị thực với thời hạn rút ngắn và đe dọa không gia hạn thị thực đối với những người mà các bài báo của họ không được nước này chấp thuận.Bỏ qua Twitter tin, 1https://platform.twitter.com/embed/index.html?creatorScreenName=bbcvietnamese&dnt=false&embedId=twitter-widget-0&frame=false&hideCard=false&hideThread=false&id=1234282375464357890&lang=vi&origin=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fvietnamese%2F55659776&siteScreenName=bbcvietnamese&theme=light&widgetsVersion=ed20a2b%3A1601588405575&width=550px

1px transparent line

Sau khi đăng tin bài, tôi được cấp một thị thực với thời hạn bị rút ngắn. Giới chức nói rõ rằng đó là kết quả việc tôi đưa tin về Tân Cương.

Tờ China Daily cũng cáo buộc BBC sử dụng camera giấu kín – chúng tôi đã không làm như vậy.

Và tờ này xuyên tạc đoạn ghi âm từ máy quay của cảnh sát bằng cách cho rằng bình luận của nhà sản xuất BBC Kathy Long bên ngoài nhà máy, rằng chúng tôi sẽ không sử dụng hình ảnh của một người đàn ông, thay vào đó lại liên quan đến người khác.

Giả sử họ đang sở hữu bản ghi âm đầy đủ thì thật khó hiểu làm thế nào mà sai lầm này lại có thể xảy ra.

Hannah Bailey từ Viện Internet Oxford cho biết, giống như các thông tin tuyên truyền trong nước của Trung Quốc, phản ứng quốc tế của họ có thể ngày càng trở nên “ngày càng nghiêm trọng và mang tính phòng thủ” hơn.

“Trước đây Trung Quốc đã chứng tỏ việc sử dụng nhiều công cụ khác nhau để thao túng thông tin quốc tế và trong nước, Từ Twitter đến các cơ quan truyền thông quốc tế do nhà nước kiểm soát cho đến các nhà ngoại giao được gọi là” Chiến binh Sói “,” bà nói với tôi.

“Các nỗ lực nhằm làm mất uy tín của các hãng truyền thông nước ngoài cũng là một phần của bộ công cụ này.”

Chúng tôi đã cho China Daily cơ hội để bình luận về những sai sót trong bài báo của họ.

Trong một thư trả lời, không giải đáp được các câu hỏi cụ thể của chúng tôi, họ nói rằng đã đến thăm Tân Cương và thực hiện các cuộc phỏng vấn, họ kết luận rằng “không có lao động cưỡng bức ở Tân Cương”.

Đoạn video tuyên truyền của họ kết thúc bằng cảnh một công nhân trong nhà máy dệt Kuqa được hỏi tại sao cô lại ở đó – một câu hỏi từ – cô ấy hẳn biết rõ – các phóng viên dưới sự kiểm soát trực tiếp của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

“Tôi đã chọn làm việc ở đây,” cô nói với họ.

Bài Khác